A celebración da Eucaristía dominical

Hai xa algúns meses que retomamos a celebración pública da Eucaristía e a actividade das parroquias; e, con data do 25 de xullo, foi levantada xa na nosa Provincia eclesiástica a dispensa da asistencia á Misa dominical, outorgada ao comezo do confinamento. Estamos lonxe, con todo, dunha situación normal. En todo caso, a partir do que vivimos, parece evidente que a urxencia pastoral de relanzar a vida de fe cristiá nas nosas comunidades e parroquias concrétase nunha primeira e decisiva tarefa: potenciar a participación activa na celebración da Eucaristía, tal e como viñemos facendo desde hai varios anos coa reordenación pastoral.

Os desafíos pastorais aos que nos enfrontabamos nas últimas décadas, cunha descomposición notable da estrutura parroquial tradicional, conducírannos xa á certeza de que é urxente reunir de novo aos nosos fieis cristiáns, procurando dar forma a comunidades que poidan ser unha referencia no lugar, nas que os fieis poidan vivir as dimensións fundamentais da experiencia cristiá: a celebración dos sacramentos, a educación na fe e a caridade.

As actuais circunstancias volveron a subliñar, en particular, o valor central da Eucaristía dominical. Privados da celebración pública da Santa Misa durante o confinamento, fixémonos quizais máis sensibles e conscientes do valor que esta ten para a nosa vida. E a constante celebración privada da Misa por parte dos nosos sacerdotes, xunto ás axudas telemáticas para permitir a proximidade a estas celebracións, testemúñano. A nosa aposta, conscientes de que a nosa situación pastoral non é a doutras rexións da Igrexa, segue sendo a de lembrar o valor, a posibilidade, a necesidade e a urxencia de favorecer a participación na Eucaristía. Na natureza da Igrexa non existe, ao final, alternativa posible á Misa dominical. Só a participación na Eucaristía, só a celebración do Misterio Pascual no Domingo fai a Igrexa.

A celebración do misterio eucarístico é “fonte e cume de toda a vida cristiá” e, polo tanto, o momento substancial da constitución da comunidade parroquial. Nela, a Igrexa faise consciente do significado do seu propio nome: convocación do Pobo de Deus que loa, suplica, intercede e agradece. Ao celebrar a Eucaristía, a comunidade cristiá acolle a presenza viva do Señor Crucificado e Resucitado, recibindo o anuncio de todo o seu misterio de salvación. (Congregación para o Clero, Instrución A conversión pastoral da comunidade parroquial ao servizo da misión evanxelizadora da Igrexa, 22)

Lembremos, ademais, que Lugo tivo sempre unha misión eucarística singular en Galicia, desde que moi ao principio do noso camiño cristián, os nosos antepasados colocaron no centro da Igrexa principal de Galicia naquel momento -a nosa Catedral- o signo por antonomasia da presenza de Cristo na realidade da nosa carne. Galicia recoñeceu a centralidade da Eucaristía para definir a fe cristiá desde moi antigo, e xerou unha tradición eucarística nas parroquias que pervive ata o presente. Este dato -que recibimos da tradición e celebramos cada ano de modo eminente nas festas do Corpus Christi e da Ofrenda de Galicia ao Santísimo- determina e orienta o noso camiño no presente e no futuro: a vida cristiá na nosa Diocese crecerá unicamente sobre esta identidade eucarística.

Mons. Alfonso Carrasco

A conversión pastoral da comunidade parroquial

O Señor Bispo Mons. Alfonso Carrasco, nas “Liñas de acción para o curso 2020-21”, comenta a estrutura das comunidades parroquiais.

Volver vivir a comunidade parroquial na riqueza das súas relacións, fundamentada na fe, é e será decisivo para afrontar os próximos meses e anos. A este respecto, pode ser útil a Instrucción publicada recentemente pola Congregación para o Clero: La conversión pastoral de la comunidad parroquial al servicio de la misión evangelizadora de la Iglesia. Insiste detalladamente na necesidade de relanzar a “conversión pastoral” das comunidades cristiás, de modo especial da parroquia, en orde a favorecer “unha reforma, mesmo estrutural, orientada a un estilo de comuñón e de colaboración, de encontro e de proximidade, de misericordia e de solicitude polo anuncio do Evanxeo”1. Trátase dun texto sobre o que será oportuno traballar nos próximos meses, por canto recolle en boa medida a preocupación que animou a nosa reordenación pastoral nos anos precedentes.

A Instrución reflexiona sobre a evolución da estrutura parroquial ata a actualidade, e defende que a parroquia está chamada a “acoller os desafíos do tempo presente, para adecuar o seu propio servizo ás esixencias dos fieis e dos cambios históricos”. A esta afirmación do seu valor perenne engade o documento, de modo converxente coa nosa práctica diocesana nos últimos tempos, a necesidade de repensar non só unha nova experiencia de parroquia, senón tamén, nela, o ministerio e a misión dos sacerdotes, que, xunto cos fieis laicos, teñen a tarefa de ser “sal e luz do mundo” ( cfr. Mt 5, 13-14), “lámpada sobre o candieiro” ( cfr. Mc 4, 21), mostrando o rostro dunha comunidade evanxelizadora, capaz dunha adecuada lectura dos signos dos tempos, que xera un testemuño coherente de vida evanxélica. A partir precisamente da consideración dos signos dos tempos, á escoita do Espírito é necesario tamén xerar novos signos: deixando de ser, como no pasado, o lugar primario de reunión e de sociabilidade, a parroquia está chamada a atopar outras modalidades de cercanía e de proximidade respecto ás formas habituais de vida. Esta tarefa non constitúe unha carga para soportar, senón un desafío para ser acollido con entusiasmo.

No horizonte está o desexo de promover comunidades cristiás concretas e vivas que sexan centros que impulsen cada vez máis o encontro con Cristo, que renoven as súas estruturas “tradicionais” en clave misioneira. De acordo coa advertencia, moitas veces expresada tamén polo Papa Francisco, da esterilidade e indiferenza que pode sobrevir á mera repetición de actividades sen incidencia na vida concreta das persoas (léase aquí entre liñas tamén o que poderiamos chamar unha mera “pastoral de conservación” do que hai, “do que sempre se fixo así”), a Congregación anima a retomar os ámbitos esenciais de toda comunidade cristiá: o anuncio da Palabra de Deus, a celebración dos sacramentos -en especial da Eucaristía- e o testemuño da caridade. Para iso, detalla cumpridamente as diversas formas nas cales se pode organizar a presenza da Igrexa no territorio, así como a diversidade de ministerios, servizos e formas de confiar a cura pastoral e a participación no exercicio dela, que involucran a todos os compoñentes do Pobo de Deus.

Será necesario, así, que na nosa Diocese continúe con determinación o noso traballo pola reordenación pastoral no próximo curso, insistindo en establecer progresivamente lugares de referencia nos cales, con toda a “plasticidade” necesaria e coa maior prudencia pastoral, garántase unha comunidade real que vive e celebra a fe en Xesucristo, que se reúne o domingo e realiza, con pleno sentido, o ser “a mesma Igrexa que vive entre as casas dos seus fillos e das súas fillas”. (San Juan Pablo II, Exhort. Ap. postsinodal Christifideles laici, 26)

A situación derivada da crise sanitaria, as esixencias hixiénicas e de aforo, así como a prudencia debida nas persoas pertencentes a grupos de risco –en todas as persoas de idade avanzada–, influirán no modo en que recuperaremos pouco a pouco o culto público ou os ámbitos de encontro e de formación. Pero a importancia grande de que se conserven formas e lugares de presenza eclesial próxima aos nosos fieis obríganos a dar prioridade aos nosos “centros” de referencia litúrxica e eclesial, tamén na organización das nosas tarefas pastorais, procurando así atender ao ben de todos, antes que ao particular dalgunhas persoas ou familias. Porque a presenza visible da comunidade cristiá entre as casas dos nosos fieis é indispensable, para poder afrontar os desafíos da vida, como están a poñer claramente de manifesto as actuais circunstancias.

Mons. Alfonso Carrasco

[Ver Líneas de acción para el Curso Pastoral 2020-21]

Defender o traballo decente. Carta pastoral de Mons. Alfonso Carrasco

O traballo é parte constitutiva da realización do ser humano: de cada persoa, que dá forma responsablemente á súa vida, ás súas relacións fundamentais cos demais; e de toda a sociedade, que é construída, subsiste e pode progresar co traballo.

Por iso, no traballo reflíctense todos os problemas persoais e as tensións que vive a sociedade. E tamén por iso urxe falar dun traballo “decente”, que respecte a dignidade humana -a xustiza necesaria nas relacións laborais-, e cumpra co seu fin de permitir desenvolver a vida persoal e familiar, de participar na común vida social, económica e política.

As actuais circunstancias, determinadas pola pandemia, inflúen inevitable e decisivamente tamén neste ámbito. Por unha banda, obrigan a loitar por algunhas das súas condicións elementais: manter o emprego e soster as empresas, por exemplo, coa axuda de diversos instrumentos sociais. Doutra banda, obrigan tamén a maior flexibilidade e capacidade de adaptación -por exemplo, no teletrabajo-, ás veces a esforzos extraordinarios ou mesmo a correr riscos para a propia saúde. Certamente, a iso correspondería tamén un xusto recoñecemento e retribución.

Pero aparecen igualmente moitas tensións na nosa sociedade e, en primeiro lugar, o crecemento do desemprego e as consecuencias da paralización económica. Pola súa importancia capital, hai que dar prioridade a todos os esforzos por salvagardar o traballo e de forma que sexa “decente”, a pesar de atoparnos nesta especial situación.

Ao mesmo tempo, as consecuencias da crise tamén espertan preocupación pola dignidade do traballo en ámbitos en que este se mantén. O mundo educativo pode servir como exemplo da urxencia de facer posible o cumprimento digno da súa responsabilidade polos traballadores, ante as esixencias da aplicación das normas sanitarias ou ante o incremento de horarios, cargas e tarefas.

Noutros ámbitos laborais, as presións poden ser grandes igualmente. Cabe pensar nas moitas cuestións de conciencia que poden aparecer no mundo sanitario ou no do coidado dos maiores nas residencias, nas que, ademais do risco para a propia saúde, os traballadores poden atoparse confrontados co desafío de non poder atender axeitadamente a persoas necesitadas, ou de verse obrigados a opcións ou actuacións ás que moralmente se faría obxección. Son condicións de traballo nas que a dignidade da persoa pode estar en cuestión. Dificultades semellantes, agudizadas pola crise, poden aparecer tamén noutros ámbitos laborais, por exemplo o dos medios de comunicación, onde os intereses e presións de centros de poder económicos e políticos poden erosionar as condicións dun traballo decente.

E, por suposto, dificultades semellantes e moitas máis atoparán, en particular, quen viñeron como emigrantes ou se refuxiaron entre nós. É urxente, nestes casos, garantir a dignidade das súas condicións de traballo, considerando ademais que están faltos da gran rede de apoio que significan a familia e as relacións máis próximas.

A defensa dun “traballo decente” é unha esixencia de conciencia e unha prioridade social nestas circunstancias. Non esquezamos, para iso, o significado enorme da familia: non só se sostén polo traballo, senón que, á súa vez, sostén aos traballadores, fai posible a súa resistencia nas dificultades, defende no desemprego, mantén vivas as razóns do propio esforzo. Urxe, pois, defender á familia nestas circunstancias de crises.

Defenderemos así tamén á sociedade, como lugar no que será posible traballar con toda dignidade. Coidemos esta nosa “casa común” social, ademais da natural. Non deixemos que a danen irresponsabilidade, mentiras ou inxustizas; salvagardemos o respecto mutuo, os espazos sociais e políticos de liberdade, as formas da convivencia en paz.

A esta defensa do ben común, no próximo do posto de traballo ou da propia familia, e no horizonte máis amplo da sociedade, chámanos a nosa conciencia, solicitada pola celebración desta Xornada mundial e máis aínda pola propia fe, que a mantén viva e esperta: non é posible amar ao próximo e non facerlle xustiza, dicir que se lle respecta e non facer caso das condicións en que ha de vivir parte tan esencial do seu ser persoa como é o traballo, ou desinteresarse da xusta ordenación da vida social coma se non tivese consecuencias para persoas e familias.

Pidamos ao Señor Xesús que nos bendiga, a nós e a toda a nosa sociedade, para que saibamos tomar as mellores decisións ante o desafío desta pandemia, tamén polas súas repercusións no mundo do traballo. E que nos axude a gardar viva a fe, a esperanza e a caridade nestes tempos de crises, vencendo os virus da alma, a inxustiza e a dureza de corazón, o egoísmo e o desprezo do pobre, de maneira que saibamos ver as necesidades os uns dos outros, non pechemos os ollos ante as esixencias de dignidade e de traballo do noso próximo.

+ Alfonso Carrasco Rouco

Bispo de Lugo

[Texto en castellano]

Sempre xuntos nunha Igrexa viva

Consolounos a fraternidade vivida

Unha primeira urxencia ante o próximo curso pastoral é tomar conciencia do que a pandemia puxo ante os nosos ollos case sen darnos conta: o significado decisivo dunha comunidade cristiá real, o valor da vida das parroquias.

En efecto, a vida da Igrexa foi o noso consolo no medio de circunstancias que poñían a proba a nosa esperanza. Cando chegou o momento, confortounos a fraternidade vivida. Un impulso nado, ao final, da presenza do Señor mantivo viva a fe e o vínculo comunitario. Estando atentos ao próximo, coidando a experiencia de unidade e de proximidade que sostiña a cada un na soidade, a enfermidade ou as tarefas de cada día, creceu a esperanza. Lonxe de ser, deste xeito, tempos de parálises para a existencia cristiá, no medio de circunstancias difíciles, puidemos entrever a beleza e o ben grande de ser membros da Igrexa.

Os nosos sacerdotes permaneceron preto dos seus fieis, celebrando por eles a Eucaristía, permitindo a través dos medios de comunicación, con retransmisións moitas veces diarias, que a unión fose estreita a pesar da distancia. O coidado das persoas, especialmente daquelas máis soas ou necesitadas foi capilar, en moitos casos, e sistemático. Mentres a pandemia se estendía e ameazaba a nosa seguridade, crecía tamén outra rede, a rede da Igrexa, que, ao estilo do que lemos no evanxeo, sostivo a todos os peixes na barca a pesar de ser moitos, sen romper. Foi un tempo de tempestades, pero connosco, na barca, estaba o Señor.

Ser comunidade real e visible

Agora, comezando un novo curso entre incertezas, nada é máis urxente que coidar desta “familia de Deus”, da unidade que vimos construírse entre nós. Non podemos ser comunidade e Igrexa só de palabra; ha de ser verdade na vida de cada día, como sucedeu cando nos puidemos acompañar e preocuparnos uns doutros. Necesitamos ser unha comunidade visible, palpable, na que sexa posible vivir, co alento, os horizontes e a esperanza da Igrexa católica enteira. De feito, a Igrexa universal existe realizada na particular, por exemplo na nosa Diocese; e puidémolo percibir cando as pequenas comunidades, reducidas ás veces aos muros dunha casa, recoñecíanse parte dunha vida máis grande, facían propias, por exemplo, as palabras do Papa Francisco. A nosa parroquia ou comunidade é sempre un grupo máis ou menos pequeno, pero nela realízase o ben máis grande; porque é signo e instrumento da unidade verdadeira con Deus mesmo e co próximo.

Por iso, nunca será obxectivo pequeno ou secundario que os fieis participen e experimenten a realidade da Igrexa como comunidade concreta, reunida polo Señor por medio do Evanxeo e dos sacramentos. Este foi desde sempre o corazón da nosa pastoral ordinaria; pero neste curso os “signos dos tempos” parecen convidarnos a darlle unha nova prioridade, a que pidamos ao Señor e nos esforcemos por facer posible en cada lugar esta experiencia de fraternidade vivida.

Os mesmos sistemas telemáticos, que se utilizaron masivamente para manter o contacto e a relación, servían tamén para facer posible unha presenza na distancia, que era valiosa porque estaba referida a unha relación que existía realmente, que vinculaba ás persoas na única familia da Igrexa. Esta experiencia puxo de manifesto que a presenza virtual resultaba moi útil, e comprendemos mellor que pode selo tamén en condicións normais, que debemos desenvolvela máis; pero entendemos, ao mesmo tempo, que ten sentido só como manifestación dunha relación real. Estamos xuntos e, por iso, podemos expresalo virtualmente, cando as circunstancias non permiten outra forma de presenza ou cando nos parece que podemos enriquecer así a vida común. Por iso, pensando no vivido estes meses, tentaremos este ano crecer tamén neste tipo de recursos, que vimos bos e prácticos ao servizo da nosa experiencia de comuñón e fraternidade.

Mons. Alfonso Carrasco Rouco

Tomado das “Liñas de acción”

para o Curso Pastoral 2020-21

Un novo curso nun tempo único

Está a distribuírse a Programación Pastoral do curso 2020-2021, nesta ocasión baixo o lema Sempre xuntos nunha Igrexa viva. O señor Bispo, Mons. Alfonso Carrasco Rouco realiza unha reflexión inicial:

Un novo curso nun tempo único

Iniciamos un novo curso pastoral nunhas circunstancias condicionadas aínda profun-damente pola epidemia do coronavirus. Estará inevitablemente marcado pola expe-riencia sorprendente de ver deterse toda a nosa vida e as súas rutinas, pola memoria do que sufriu moita da nosa xente, pola forma en que puidemos vivir como Igrexa durante o confinamento, e polos límites e cautelas da “normalidade” á que tivemos que afacernos.

Estamos aínda moi determinados pola pandemia. Para dar forma boa e adecuada á nosa vida como comunidade cristiá no próximo curso, haberemos de ter en conta o vivido, pero tamén as previsibles dificultades da nova situación, non só as que se derivan da crise sanitaria, senón tamén da anunciada crise social e laboral.

No inicio do confinamento todos secundamos, como primeiro e elemental xesto, a apelación para coidar da vida dos demais respectando as normas sanitarias. Era algo xusto e que se correspondía coa nosa responsabilidade como Igrexa: un verdadeiro xesto pastoral e unha esixencia elemental da caridade. E así todos nos recluímos nas nosas casas, suspendeuse a celebración do culto público e dispensouse da asistencia á Misa dominical; puido dar incluso a sensación de que, a modo dun organismo estatal máis, tamén a Igrexa se poñía “en pausa”. As consecuencias deste inevitable freo á nosa habitual actividade aínda as estamos experimentando: aínda non se rompeu o “xeo”, reforzado ben sexa polo medo aos contaxios, ben sexa pola necesaria prudencia de moitos dos fieis das nosas comunidades, que forman parte por idade ou situación médica dos grupos de especial risco. E tampouco a vida pastoral ordinaria puido aínda volver aos seus ritmos normais.

Estamos, sen dúbida, ante un tempo singular e único na historia recente do noso mundo e da Igrexa. Neste curso, estamos chamados a facer deste tempo singular un tempo novo. Non porque podamos cambiar as circunstancias á nosa vontade –vimos con claridade a nosa limitación–, senón aprendendo do que sucedeu nestes meses difíciles. E quixera lembrar, en particular, un feito moi positivo.

En efecto, durante a obrigada pausa das nosas actividades públicas ordinarias, e aínda que estabamos recluídos nun confinamento que dificultaba o encontro e a relación, vimos manifestarse con forza a vida cristiá dos fieis, unha mobilización de cristiáns de todas partes, novos e maiores. E isto, dalgunha maneira, sorprendeunos; cando, con todo, esta vitalidade foi sempre a razón de ser e o froito propio de toda a nosa tarefa pastoral, formativa, litúrxica e caritativa.

A celebración dos sacramentos cesara, as Misas dominicais e mesmo os funerais; estaban suspendidas as festas parroquiais e as reunións formativas; as actividades pastorais detivéronse. Pero a nosa comuñón eclesial atopou camiños para manter acendida a fraternidade, para posibilitar o encontro e a compañía, para axudarnos uns a outros nas necesidades e, en primeiro lugar, a conservar a fe e coidar a común pertenza ao Señor. E alegrámonos de poder recoller así, cando máis o necesitabamos, o froito de tanto camiño eclesial feito xuntos nas nosas parroquias, dun traballo pastoral do que ás veces nos custa recoñecer a fecundidade.

Mons. Alfonso Carrasco Rouco

A %d blogueros les gusta esto: