A familia do mañá

Nada máis comezar estas liñas, dubidei se titulalas coa frase arriba consignada: “A familia do mañá” ou “O mañá da familia”, pero enseguida decateime de que o significado de ambas as expresións é tan sinónimo, que calquera das dúas vale para sintetizar o que me propoño dicir sobre o futuro das nosas familias. Cada lector escolla a que crea máis axustada ao tema.

Para acertar na opinión da sorte que espera á familia do mañá, ocórreseme mirar ás árbores dos nosos bosques: na súa floración recréanse os nosos ollos; dos seus froitos comprácense os nosos padais; pero córrese o perigo de esquecer que a achega destes produtos débese ás raíces. A carencia de raíces impide que a árbore produza follas, flores e froitos. As raíces condicionan a vida e a produtividade da árbore. Isto é aplicable ao dinamismo das familias.

En cada fogar conviven varias xeracións: avós, pais, fillos, netos…; e entre eles existen múltiples interdependencias: a experiencia dos avós enriquece a vida dos fillos; a fortaleza dos pais garante o crecemento e a madurez dos mozos, e a inocencia dos nenos rexuvenece a ancianidade dos maiores. Nunha palabra, o comportamento das xeracións de hoxe condiciona as condutas das xeracións do mañá. Nós somos as raíces das futuras xeracións. De nós depende o mundo do mañá.

Convenzámonos diso e no canto de seguir xulgando condenatoriamente ao mundo de hoxe, sintámonos responsables da historia vindeira, e capacitémola para que o seu talante sexa un clima de verdade, de xustiza e de fraternal convivencia. E debido a que os homes de hoxe somos os condicionantes dos homes do mañá, esforcémonos por acrecentar a herdanza de bos costumes que nos legaron os nosos maiores, para que das nosas raíces broten abundantes árbores portadoras dunha política que coide do progreso social dos pobos; dunha educación máis rica en verdades e en valores, e duns cidadáns máis homes e máis cristiáns. Pero para que estas raíces produzan tales froitos, tamén elas requiren certos coidados que as capaciten para transmitir á árbore que brote delas, fertilidade produtora de ricos froitos. No deserto a vexetación morre por falta de rega. No país dos eternos xeos, as plantas non dan froito porque a savia conxélase nos vasos da súa ponla, e na terra de lume, os múltiples incendios forestais devastan os bosques e converten o chan en fatal desolación.

Aplíquese esta sinistralidade ás nosas familias. E comprobaremos que os efectos son semellantes. No fogar no que falte a auga dunha paternidade responsable, non poden crecer sans costumes, e alí onde falte o exemplo testemuñal dos maiores, xorde a corrupción ambiental. Para evitalo, Xesús pide a nosa cooperación dicíndonos que sexamos “Luz e Sal” para os nosos contemporáneos. Aceptemos, pois, este reto do Señor, e das nosas mans sairán unhas familias máis auténticas e o mañá será mellor.

Indalecio Gómez Varela

Cóengo S. I. Catedral Basílica de Lugo

[Artículo en castellano]

Valoremos a familia (II)

A lotaría do 22 de decembro trouxo a sorte a unhas poucas familias economicamente afortunadas. Pero outras moitas non foron agraciadas polo sorteo do Nadal, e mantéñense na indixencia de sempre. Con todo, a Divina Providencia agraciou coa encarnación do Fillo de Deus a todo o xénero humano, e o mundo enteiro estrea un sorriso de infinito gozo co nacemento do Redentor.

Nós lamentamos que Xesús tivese que nacer nun presebe. Con isto indicamos a mala acollida que atopou o Salvador ao entrar no noso mundo. “Veu aos seus, e os seus non o recibiron”. Con todo, paradoxalmente podemos dicir que naceu nunha familia e iso foi unha gran sorte para o Neno Deus, porque os mellores berces son os corazóns dos nosos pais. Neste caso, ningún berce mellor que o corazón da Virxe e de San Xosé. Esta foi o berce de Xesús, a Sagrada Familia de Nazaret, que é reflexo da Familia Trinitaria.

Tamén as nosas familias tiveron algo de sagrado, xa que “onde dous ou tres reúnense no meu nome, alí estou eu no medio deles”, di o Señor.

A familia cristiá é como un sacramental, porque o amor que une aos membros do fogar, perdoa os pequenos fallos que todos temos, moi a pesar noso. Coidemos, pois, as nosas familias, sen esquecer que a relixiosidade infantil é imitativa. É dicir, os nenos non viven de ideas, senón de imaxes. O que ven, é o que imitan.

Os pais son os principais “modelos de identificación” para os seus fillos. Se as condutas cristiás dos pais son negativas, os seus fillos dificilmente chegarán a ser bos cristiáns.

Os pais deben ser conscientes de que a educación cristiá non se realiza levando ao neno a un colexio relixioso ou á catequese parroquial, cando lle “toca” facer a primeira comuñón.

O comportamento cristián vai penetrando na conduta do neno, polo exemplo que ve nos seus pais.

Os fillos perciben e viven gozosamente a proximidade de Deus e a bondade de Xesucristo que os pais manifestan, e márcalles para toda a vida.

Por iso, hoxe fálase moito da catequese familiar, lembrándonos que a familia é a primeira educadora da fe dos seus membros.

A catequese familiar non é un apoio á catequese escolar, senón todo o contrario: son as parroquias e os colexios os que prestan o seu apoio aos pais, para que estes poidan ofrecer unha boa formación relixiosa aos seus fillos.

Isto deben telo presente todos os pais cristiáns, e, sobre todo, practicalo.

Mons. Indalecio Gómez Varela

Cóengo S. I. Catedral Basílica de Lugo

A familia, base da convivencia humana (I)

Din que a familia está en crise. Din que a sociedade está a sufrir un cambio de valores e que tal cambio non é positivo nin construtivo.

Din tamén que esta deterioración de valores afunde as súas raíces no seo da familia, porque é aí onde se vive a experiencia máis profunda no que respecta á educación en valores, e é aí onde se sementan as sementes dunha fe que, co tempo, debería dar o seu froito.

Para atallar de raíz esta situación, imponse atender coidadosamente à familia como fonte e cultivo dos valores humanos e cristiáns máis prezados. De feito, calquera análise sensata da realidade indícanos que o fogar familiar é a referencia máis axeitada para vivir e crecer como persoas e crentes.

Se falla a familia, fallan tamén as persoas, os valores e a fe.Na familia está a raíz, para erradicar o mal e potenciar o ben.

Por todo iso, velar pola familia debe ser preocupación prioritaria dos pais, dos educadores, dos gobernantes, da Igrexa e de toda a sociedade en xeral.

Porque as familias en parte nacen e en parte fanse. A materia prima aachégana os esposos coas súas relacións conxugais, pero esta materia prima necesita ser enriquecida cos valores humanos e as virtudes cristiás necesarias para unha convivencia fraterna e responsable.

E para que este enriquecemento se leve a cabo, requírese que os pais fagan valer o dereito que teñen a que os seus fillos reciban a formación relixiosa e moral que estea de acordo coas súas propias conviccións. Afortunadamente, este dereito está recoñecido pola Constitución Española. En consecuencia, o Estado está obrigado a garantir que tal dereito se cumpra en todos os seus termos. As leis básicas que regulan estes dereitos foron referendadas nos Acordos de carácter internacional, asinados entre o Estado Español e a Santa Sé para a relixión católica.

Semellantes convenios foron asinados tamén entre o Estado e os responsables doutras confesións. Consecuentemente, respectar os convenios e os acordos é unha obrigación moral da Igrexa e do Estado pero tamén de todos os cidadáns xa que estamos obrigados por lei a cumprir cos nosos deberes para o ben da sociedade e o exercicio necesario da xustiza.

En tempos convulsos para a familia e a sociedade, é bo rebaixar as tensións, evitar os insultos e desprezos de quen non pensan coma nós, xerar paz e fraternidade nos fogares, axudar aos nosos nenos a crer en Deus e a practicar o mandamento do amor fraterno e, sobre todo, desde o punto de vista do ensino, reconstruír vínculos nun pacto educativo global máis aló das ideoloxías e caprichos dos nosos políticos. O desafío que nos corresponde hoxe é como responder a unha sociedade plural que non pode nin debe excluír ao relixioso nun contexto de liberdades fundamentais.

Indalecio Gómez Varela

Cóengo da Catedral de Lugo

[Artículo en castellano]

Retiro para matrimonios

O sábado 30 de novembro de 10 a 14 h hai un retiro para matrimonios. Será impartido na Capela Maior do Seminario Diocesano de Lugo polo Delegado episcopal de Familia de Toledo, Miguel Francisco Garrigós Domínguez. Está aberto a toda persoa que desexe participar, pero tendo en conta que son os matrimonios os principais destinatarios do retiro.

Previamente, o venres 29 de novembro haberá en Melide a partir das 19 h unha Eucaristía e unha vixilia de oración presididas polo Delegado de Familia de Toledo Miguel Francisco Garrigós Domínguez.

Cidadanía, cristianismo e familia

É importante ter en conta a cuestión da relevancia que a familia tivo na historia e ten nas democracias modernas. Lendo a W. Galston, un recoñecido filósofo moral da Universidade de Maryland, chama a atención que subliña enerxicamente o papel que compete ás relixións en xeral e ao cristianismo en particular para crear os prerrequisitos culturais e morais en que haberá de basearse un Estado xusto e democrático. O citado autor presupón que os cidadáns, e de maneira especial os seus representantes, deben ter un elevado nivel de virtude e carácter moral. Entende que as democracias han de estar dotadas de calidade, cultura, gusto e tradición. Cre que unha democracia xusta necesita cidadáns virtuosos, e estes estarán comprometidos coas responsabilidades familiares e o coidado dos fillos. Pero, para a formación de cidadáns virtuosos son necesarias familias consistentes, estables e fortes. E, engade o autor, que isto é moi difícil sen a “religación”, é dicir, sen a relixión, xa que esta é esencial para a creación e fundamentación dunha ética cívica e para as motivacións e as fortes institucións socializadoras requiridas para formar familias comprometidas e cidadáns virtuosos.

Certamente, a construción dun proceso democrático correcto require a memoria histórica do feito irrefutable de que, desde os primeiros séculos, o matrimonio cristián ten o gran mérito de propor as mesmas regras a mulleres e homes: a fidelidade (e isto é realmente revolucionario) que se esixe a ambos, e a indisolubilidade como garantía, sobre todo, para as mulleres estériles, para que non puidesen nin poidan ser repudiadas (léanse a Lucetta Scaraffia, na súa obra La Gran Prostituta. Tópicos sobre la Iglesia a lo largo de la historia, Madrid, 2015).

As máis recentes investigacións sobre a evolución da familia en Occidente suxiren que o cristianismo tivo un labor decisivo e altamente eficaz neste proceso. As igrexas fixeron unha achega definitiva á socialización de familias estables e consistentes en Occidente. Sen dúbida, no futuro, a pesar das ideoloxías de xénero e das tempestuosas agresións da posmodernidade, xogarán aínda un rol moi importante. Aínda que é verdade que o cristianismo estivo implicado nas institucións patriarcais do mundo antigo grecorromano, nunca deixou de exercer unha notable influencia transformadora sobre a condición das mulleres e o benestar dos fillos. Deste xeito sentou as bases para a aparición dunha familia máis igualitaria. A teóloga de Harvard Elizabeth Schüssler Fiorenza demostrou que a Igrexa prepaulina desenvolveu unha nova modalidade de discipulado de iguais en que participaban homes e mulleres, moi diferente das relacións entre homes e mulleres dominadas polos códigos helenístico-romanos da honra e a vergoña.

Algúns historiadores chegan a afirmar que esa insistencia a favor da familia permanente e igualitaria, que o cristianismo axudou a instaurar na Europa Occidental, contribuíu a procesos socializadores baseados no profundo afecto entre os fillos e os pais ademais de cidadáns democráticos, racionais, laboriosos e educados. Por estas e outras razóns, os cristiáns deberiamos estar alerta no referente ás nosas responsabilidades en canto ao estudo e o debate da ética familiar e os valores que orientan a formación e o fortalecemento das familias.

J. Mario Vázquez Carballo

Vicario Xeral da Diocese

Imaxe: cathopic

[Artículo en castellano]

A %d blogueros les gusta esto: